Scroll
Expeditie
Waterstof
Inhoud
Ontwerpen van waterstofonderwijs door te leren in de praktijk
Deze vijf uitdagingen waren ons startpunt:
Hoe ontwerpen we samen het waterstofonderwijs
van morgen?
In regio Noord-West bouwen aan een eco- systeem waarin kennis stroomt tussen scholen en bedrijven. Niet alleen voor vandaag, maar voor een duurzame toekomst.
Expert Onderwijsinnovatie, Nova College
“Op conferenties zie je een enorme beweging, maar in de klas blijft het abstract. We moeten sneller concreet worden, anders haken studenten af. De techniek gaat simpelweg sneller dan wij materialen kunnen maken.”
De waterstofwereld verandert elke maand, waardoor lesmateriaal vaak al verouderd is voordat het de klas bereikt.
De techniek gaat razendsnel, maar het onderwijs kan die snelheid moeilijk bijbenen. In onze leergemeenschap kwamen vijf uitdagingen steeds naar voren.
Iedere school ontwikkelt nu eigen lessen, zonder dat er een duidelijke route is van mbo naar hbo en wo.
Docenten missen
tijd en praktijkervaring.
Dat maakt het lastig om studenten te begeleiden
in nieuwe techniek.
“Je hebt eigenlijk een techneut nodig die al je vragen kan beant- woorden, maar dat soort mensen zijn schaars. Werken met waterstof is echt iets anders dan werken met aardgas; de veiligheidsregels zijn enorm streng.”
Wat helpt:
Flexibele modules die direct meebewegen met de praktijk.
Uitdaging 1:
Het onderwijs is versnipperd
Volgende
Docent Elektrotechniek, Hogeschool van Amsterdam
Docent Werktuigbouwkunde,
Hogeschool van Amsterdam
Uitdaging 2:
De techniek gaat sneller dan het curriculum
Wat helpt:
Gedeelde labs en regionale afspraken over veiligheid en apparatuur.
Wat helpt:
Gezamenlijke projecten, loopbaanvoorbeelden en veel vaker contact.
Veel docenten zijn (nog) geen waterstofexpert en missen de tijd om zich de nieuwe techniek eigen te maken.
Uitdaging 3:
Gebrek aan tijd en praktijkervaring
“Iedereen doet het op zijn eigen manier. We willen samen optrekken, maar we weten vaak niet van elkaar wat we doen. Het voelt nu alsof iedereen steeds opnieuw het wiel uitvindt.”
Docent Techniek, Talland College
“We hebben plekken nodig waar we met bedrijven op kleine schaal kunnen experimenteren. Pas als je samen echt iets maakt, ga je begrijpen waar de kansen voor studenten liggen.”
De uitdagingen in waterstof- onderwijs
Bedrijven zoeken vakmensen en studenten zoeken kansen, maar de weg naar elkaar is nog vol drempels.
Waar lopen we tegenaan in het onderwijs in
regio Noord-West?
hfst. 1
“Je moet het zien, ruiken en uitleg vragen aan mensen uit het veld. Pas dan snap je wat er echt bij komt kijken. Zonder die praktijkervaring is het lastig om studenten goed te begeleiden.”
Wat helpt:
Stages voor docenten bij bedrijven en leren in een actieve leergemeenschap.
Uitdaging 5:
Bedrijven en onderwijs vinden elkaar nog niet goed
Werken met waterstof vraagt om speciale apparatuur en strenge veiligheidseisen waar niet elke school het budget voor heeft.
Wat helpt:
Eén gedeelde basis en duidelijke leerdoelen per type onderwijs.
Uitdaging 4:
Weinig veilige en betaalbare praktijkplekken
Projectmanager Energietransitie,
ROC van Amsterdam
hfst. 6
Dit project is een uitnodiging.
Wat je rol ook is: je bent welkom in het netwerk van H2LEARN in regio Noord-West. Herken jij je in één van deze personen? Klik op een poppetje en ontdek je eerste stap.
Heb je je match gevonden?
Dit netwerk is pas het begin.
Vanaf 10 april 2026 gaat het consortium H2LEARN van start. Onder leiding van Lori Divito bouwen we vier jaar lang aan doorlopende leerlijnen in heel Nederland.
De volgende stap: H2LEARN
Meedoen:
Waar begin je?
De koffie staat klaar bij
onze 11 deelnemers aan de Expeditie Waterstof in regio Noord-West. In de aftiteling vind je hun contactgegevens.
Jouw startpad: 6 manieren om mee te doen
Wil je meebouwen
Onderzoek:
Van ‘leren van’ naar ‘leren met’ elkaar
Dit project is mede mogelijk gemaakt door GroenvermogenNL, met steun van het Nationaal Groeifonds.
Samenwerkende instellingen:
Hogeschool van Amsterdam (HvA), Hogeschool Inholland,
Universiteit van Amsterdam (UvA), Vonk, Nova College, Talland College en ROC van Amsterdam | Flevoland.
2026 – 2030
Doen
H2LEARN
Onder leiding van Lori Divito van het lectoraat Collaborative Innovation and Entrepreneurship start het grote vervolg. Vier jaar lang bouwen we in een breed consortium aan modules, leerroutes en onderzoek. Bedrijven, docenten en studenten trekken hierin samen op.
De Expeditie Waterstof Noord-West is gevormd door een diverse groep doeners. Hieronder vind je de deelnemers en experts die dit jaar hun schouders eronder hebben gezet.
Subsidie en Partners
2025
Leren
Leergemeenschap Waterstof
Onder leiding van Henri Spaans (HvA) gingen we echt aan de slag. Een jaar lang hebben docenten samen ontworpen, getest en van elkaar geleerd, midden in de praktijk.
hfst. 7
Dit is geen eindpunt, maar een start.
Tot ziens bij H2LEARN en veel plezier met het kaartspel over de waterstofketen!
Het projectteam
Henri Spaans
Projectleider Expeditie
Waterstof (HvA)
Ragini Fit
Facilitator Expeditie
Waterstof (HvA)
Isabel Los
Communicatieadviseur
Expeditie Waterstof (HvA)
Jo-Anne Schaaf
Adviseur Expeditie
Waterstof (Vonk)
Patrick Randel
Adviseur
Expeditie Waterstof
(Nova College)
De 11 avonturiers van Noord-West
Stuur gerust een e-mail voor een kop koffie of om ervaringen uit te wisselen.
Albert Strating
(Vonk)
Docent Nautisch College albert.strating@vonknh.nl
Jo-Anne Schaaf
(Vonk)
Projectleider &
onderwijsontwikkelaar joanne.schaaf@vonknh.nl
Robert Brouwer
(Vonk)
Ontwikkelaar Likewood / ROC Vonk robert.brouwer@vonknh.nl
Job van der Grinten
(HvA)
Docent Werktuigbouwkunde j.c.van.der.grinten@hva.nl
Ton Vaes
(HvA)
Expert Elektrische
Energietechniek
a.s.j.vaes@hva.nl
Marc Bremer
(HvA)
Docent/onderzoeker
Toegepaste Wiskunde m.w.a.bremer@hva.nl
Luit van der Laan
(Inholland)
Docent Chemie luit.vanderlaan@inholland.nl
Robert Zoetmulder
(Inholland)
Senior Onderzoeker & Docent robert.zoetmulder@inholland.nl
Edo Donkers
(ROCvA)
Projectmanager &
Trainer Energietransitie
e.donkers@rocva.nl
Harld Struik
(ROCvA)
Docent Autotechniek
(Hilversum)
h.struik@rocva.nl
Adem Kaya
(Talland)
Docent Techniek & Energie a.kaya@talland.nl
Met speciale dank aan onze
experts aan de zijlijn
Zij droegen bij met hun specifieke kennis, dachten mee over de koers of ondersteunden de leergemeenschap vanuit het onderzoek en de praktijk.
Daisy Beelen (Nova College)
& Joppe Buntsma (Talland)
Als praktoren brachten zij
waardevolle expertise in over onderwijsinnovatie en de kracht
van praktijkgericht onderzoek
op het mbo.
Linda van Ooijen-
van der Linden (HvA)
& Jannet Doppenberg
(HvA/Hanze)
Voor hun wetenschappelijke
begeleiding en het onderzoek
naar hoe wij als groep het beste van
en met elkaar leren.
Stefania Greca (UvA)
Voor haar bijdrage en scherpe
blik vanuit de
universitaire wereld.
Wouter Riswick (ROCvA) &
Derk-Peter de Rijk (Talland)
Voor hun deelname aan de sessies.
De Aftiteling
De tijdlijn
Terwijl de docenten in de praktijk aan de slag gingen, deed het lectoraat Higher Education, Research and Innovation (HERI) onderzoek naar hoe een leergemeenschap echt werkt. Onderzoekers Linda van Ooijen-van der Linden en Jannet Doppenberg keken specifiek naar de rol van de deelnemers.
Home
Design & Code _ Beautiful Minds
Met elkaar maken we de groene energietransitie mogelijk!
Dit project staat niet op zichzelf. Het is een belangrijke schakel in een grote, landelijke beweging van GroenvermogenNL. Samen werken we in zes regio’s aan 'human capital': het opleiden van de mensen die de waterstoftransitie gaan waarmaken. Deze scrollytelling vormt de brug tussen het eerste onderzoek en het grote doen.
2024
Verkennen
Roadmap Noord-West
Onder leiding van Simone Maase van Hogeschool van Amsterdam brachten we de regio in kaart. Waar liggen de kansen? Welke bedrijven, labs en opleidingen zijn al bezig met waterstof? Dit was ons vertrekpunt.
De Deelnemers
Stap 3
Opslag van waterstof:
Een reserve voor later
hfst. 2
Waterstof:
van productie tot eindgebruik
Soms waait het niet of schijnt de zon niet; dan gebruiken we onze voorraad. Waterstof wordt veilig bewaard in grote tanks of ondergrondse buffers.
Waterstof is een gas dat veel ruimte inneemt. Om het makkelijk per schip naar de haven van Amsterdam te vervoeren,
maken we het 'kleiner':
Vloeibaar maken:
Door de waterstof ijskoud te maken,
past er veel meer in een tank.
Verpakken:
We koppelen waterstof soms aan andere vloeibare stoffen, zoals ammoniak of methanol om het veilig over zee te varen.
Uitpakken:
In de haven wordt de waterstof weer 'uitgepakt' of direct via leidingen naar fabrieken gestuurd.
Via de "Backbone" (het nationale leidingnet) wordt de waterstof door de hele regio vervoerd. Voor plekken zonder leidingen gebruiken we vrachtwagens of schepen.
Hoe komt waterstof uit het buitenland naar ons toe?
Stap 4
Transport van waterstof: Snel naar de juiste plek
Stap 2
Productie van waterstof: Van stroom naar gas
De waterstofketen bestaat uit
vijf stappen en al deze stappen vind je terug in regio Noord-West
Industrie
Grote bedrijven zoals Tata Steel gebruiken het om staal te maken zonder CO2-uitstoot.
Vervoer
Bussen, schepen, vrachtwagens en zelfs vliegtuigen gaan op waterstof rijden en vliegen.
Landbouw
Boeren gebruiken het voor hun zware tractoren en machines.
In huis
Het kan huizen verwarmen op plekken waar het stroomnet te vol zit.
Stap 1
Opwekking van energie:
Alles begint bij schone stroom
In fabrieken (elektrolysers) wordt de
schone stroom omgezet in waterstofgas.
Ook halen we waterstof uit het buitenland
via de haven van Amsterdam.
Stap 5
Gebruik van waterstof:
Een schone brandstof
voor iedereen
We gebruiken windenergie van de
Noordzee en zonne-energie van het land. Deze duurzame bronnen zijn nodig om "groene" waterstof te kunnen maken.
Leersessie
Sessie 4 (Alkmaar, Stadsfabriek, 25 september 2025): We maakten onze ontwerpvragen concreet en brachten ons netwerk in kaart. Iedereen ging naar huis met de opdracht om 'zeilbootgesprekken' te voeren met bedrijven uit de buurt.
Waar komen we vandaan?
Groenvermogen NL
We leggen onze plannen in de groep. Door te delen wat we weten, maken we samen de eerste ontwerpen.
De bogen in de tekening laten de reis van Expeditie Waterstof zien. We leerden door te doen en gebruikten hiervoor slimme methodes. Want samen leren werkt het best als je van tevoren goed nadenkt over de aanpak.
Werkbezoeken
Twente Bezoek aan de H2Hub. We zagen een waterstoftractor en leerden hoe bedrijven en scholen daar samenwerken (11 april 2025).
Amsterdam – Westport
(Bio Energy Netherlands)
Leren hoe waterstof echt wordt gemaakt en wat er bij komt kijken qua veiligheid (28 mei 2025).
Amsterdam (SAIL, Hermanos Energy) Een mooi voorbeeld van kleine waterstofsystemen voor bootjes (30 augustus 2025).
Leersessie
Sessie 5 (Zaandam, Talland College, 14 oktober 2025): We verzamelden de resultaten van onze gesprekken met bedrijven. Hieruit ontstonden twee duidelijke doelen: aansprekend onderwijs maken én een sterke basis leggen tussen mbo, hbo en wo (14 oktober 2025).
Eerste keuzes en prototypes
Conferenties
MBO Onderwijsdag: Ideeën opdoen bij collega's uit het hele land (11 februari 2025).
Laat Waterstof Werken: Een belangrijke dag die bevestigde: zonder goede docenten is er geen energietransitie (23 juni 2025).
Conferenties
Groene Waterstofhuis: We ontdekten dat we vooral kleine, tastbare projecten nodig hebben, zoals waterstofwoningen (7 november 2025).
Nationaal Waterstof Congres: Hier werd duidelijk dat onderwijs, markt en techniek hand in hand moeten gaan (26 november 2025).
De oogst is groter dan we dachten. Met een sterk netwerk bouwen we samen door aan de toekomst.
Een jaar lang werkten 11 docenten van 7 verschillende scholen samen. Hun doel: goed waterstofonderwijs ontwerpen voor de praktijk. Samen vormden zij een hechte leergemeenschap.
Na deze expeditie start H2LEARN. Dit is een groot plan van vier jaar waarin scholen en bedrijven samen het waterstofonderwijs echt gaan bouwen. De docenten uit onze groep nemen hun ervaring en netwerk mee. Dit is geen eindpunt, maar een vliegende start voor doorlopende leerlijnen in heel Nederland.
Opschalen en doorgeven
Start in Noord-West
Leersessie
Sessie 6 (Alkmaar, Inholland, 9 december 2025): We keken terug op onze reis en speelden het H2-spel. We tekenden onze droom: onderwijs waarin je leert door te doen. De grote vraag voor de toekomst: hoe houden we deze energie vast?
Waar gaan we naartoe?
Leersessies
Sessie 1 (Beverwijk, 22 januari 2025) Kennismaken in het H2-lab van Nova College. We zagen hoe studenten zelf waterstof maken en hoorden over de grote plannen van Tata Steel.
Sessie 2 (Hilversum, 10 maart 2025) Samen leerdoelen kiezen
voor industrie, vervoer en wonen. De groep groeit!
Sessie 3 (Amsterdam, 1 juli 2025) Toekomstbeelden maken bij de HvA. We legden onze ontwerp-vragen letterlijk 'in het midden' en bezochten het Clean Mobility Lab.
1/8
Werkbezoek
Groningen: Bij Phynix en Holthausen zagen we de hele keten, van productie tot onderhoud aan voertuigen. Een perfect kijkje in de keuken voor stages en lessen (11 december 2025).
Expand
Programma 2025
Expeditie Waterstof
De Expeditie
Door onze ideeën te spiegelen aan de praktijk, ontdekken we wat echt werkt in de klas.
GroenvermogenNL investeert in mensen en kennis. Zo zorgen we dat technici, studenten en bedrijven klaar zijn voor de nieuwe energie-economie. Wat we in 2025 met de Expeditie Waterstof hebben gedaan, is een onmisbare stap in deze grote beweging. De leergemeenschap stopt, maar het leren gaat door!
Make
Next
Onze reis was gebaseerd op een aantal bewezen methodes:
Toetsen met praktijk
en netwerk
Samen werken aan een schone toekomst
Offer
From
Methodieken
Hoe hebben we
samen geleerd?
Validate
7 slides (slide 8 verwijderd) bottom bar: pillen links + teller rechts 1/7
Online community
We stappen de cirkel in met onze eerste vragen en ideeën. Het is nog niet perfect, maar we zijn klaar om te ontdekken.
hfst. 3
Verkennen en verzamelen
Hoe hebben we samen geleerd?
In 2024 maakten we de Roadmap Noord-West. Dit overzicht liet zien wat er in onze regio al gebeurt met waterstof. GroenvermogenNL wil de overstap naar schone energie versnellen. Dat kan alleen met genoeg vakmensen: mensen die echt weten hoe waterstof werkt. De docenten in dit project brachten hun eigen praktijk mee uit de wereld van vervoer, landbouw, havens en bouw. In onze leergemeenschap kwamen al die vragen en ervaringen samen.
De deelnemers en volgers bleven constant verbonden via een LinkedIn-groep, een Teams-omgeving, een Whatsapp-groep en online koffiemomenten om de week.
Kennisinstellingen
“Dan wordt het echt praktisch: ontwerpen, bouwen, testen en snappen hoe de hele keten samenhangt.”
Docent Chemie, Inholland
Samenwerkingspartners
Onderwijsprojecten
Labs
De partners van onze expeditie
Onderzoeksprojecten
In regio Noord-West is de wereld van waterstof volop in beweging. Dit jaar hebben we aan de toekomst gebouwd
met doeners en denkers van binnen
én buiten het onderwijs.
Op de kaart zie je de plekken waar kennisinstellingen, labs en bedrijven samen de schouders zetten onder de energietransitie. Hieronder lichten we vijf voorbeelden uit onze eigen reis toe. Ze laten zien hoe we samen het water-stofonderwijs tot leven brengen
in de praktijk.
Fieldlab H2 in Agri
Hoorn
Vonk werkt met regionale part-ners aan een Fieldlab H2 in Agri. Met steun van de Regiodeal H2 Platteland worden onder meer een elektrolyzer gebouwd, een graafmachine omgebouwd naar waterstof en een aggregaat op waterstof getest. Studenten
leren hier direct in een realisti-sche agrarische context.
Waterstof zichtbaar maken in industriële toepassingen
“Je ziet pas echt wat waterstof betekent als je ermee aan het werk gaat: in machines, in het veld, met echte toepassingen.”
Onderwijsontwikkelaar, Vonk
IJmuiden
Nova College werkt met partners uit de scheepvaart en de regio aan onderwijs rond waterstof in industriële toepassingen. Een complete opstelling van het energiesysteem van een pilotschip — overgenomen uit een Europees onderwijsproject — maakt het mogelijk om studenten te laten leren aan echte systemen, in plaats van alleen aan theorie.
“Als je zo’n systeem gewoon kunt laten zien
en aanraken, is het
ineens niet meer zo’n
ver-van-mijn-bed-show.”
Docent Elektrotechtniek, Talland College
In de Eemshaven werken Phynix en de Hogeschool van Amsterdam samen aan onder-zoek en onderwijs rond groot-schalige waterstofinstallaties. Met een Digital Twin kunnen studenten al in de klas experi-menteren met complexe syste-men, gekoppeld aan een later bezoek aan de echteinstallatie.
Waterstof en
mobiliteit in
de praktijk
“Het zou heel mooi zijn als studenten hier op school al mee kunnen werken, en het daarna koppelen aan een bezoek aan de installatie.”
Docent Toegepaste elektrische energietechniek, HvA
Hilversum
Leren met een Digital Twin van een water- stofinstallatie
Ecosysteem:
Wat gebeurt er?
In Hilversum werken ROC van Amsterdam en ANWB samen aan waterstof binnen het automotive onderwijs. Studenten krijgen toegang tot een innovatief leercentrum waar elektrisch én waterstof naast elkaar worden verkend. Zo leren zij niet één techniek, maar begrijpen ze het bredere speelveld van mobiliteit in transitie.
Samen bouwen aan een circulair waterstofsysteem
Amsterdam
Vijf verhalen uit regio Noord-West
“Mobiliteit loopt gewoon best ver voorop. Door elektrisch en waterstof naast elkaar te laten zien, maak je het voor studenten meteen concreet.”
Docent Motorvoertuigen-techniek, ROC van Amsterdam
hfst. 4
In het kader van H2LEARN werken Inholland, Hogeschool van Amsterdam en Vonk samen aan een circulair water-stofsysteem. Hbo-studenten ontwerpen het systeem, mbo-studenten bouwen en testen onderdelen. Zo leren studenten in verschillende onderwijs-niveaus samenwerken aan
één keten.
Inzicht 1:
Denk en leer vanuit de
hele waterstofketen
“De samenwerking die nu in deze groep is ontstaan , daar moet je eigenlijk niet mee stoppen.”
Docent Elektrotechniek, Talland
hfst. 5
Top 5 toekomstinzichten voor waterstofonderwijs met quotes van deelnemers
“Op 1 september begint een vak en dan staan die studenten te trappelen. Dan moet er iets zijn. En dat botst vaak met hoe bedrijven werken.”
Docent Techniek, Vonk
De kracht zit niet in nieuwe initiatieven, maar in het verbinden van bestaande netwerken, materialen en mensen.
De aansluiting tussen onderwijs en bedrijven vraagt om ruimte in roosters en curricula om actuele projecten toe te laten.
“Ik kijk vanuit de chemie naar dingen op een heel fundamenteel niveau. Dat is iets heel anders dan vei-ligheid of elektrotechniek. Maar die verbinding moet er wel zijn, zodat we met elkaar kunnen communiceren.”
Docent Chemie, Inholland
“Niet alleen lesmateriaal maken, maar iets dóen. Use cases draaien met studenten.”
Docent Energietransitie,
ROC van Amsterdam
Inzichten: Wat nemen we mee?
Goed waterstofonderwijs vraagt om bewustzijn van ieders positie in de keten en om een gedeelde taal tussen disciplines.
“We moeten veel meer aansluiten bij de dingen die er al zijn. Je hoeft het wiel niet alleen uit te vinden.”
Docent Elektrotechniek, Talland College
Inzicht 4:
Leid op door te maken, testen en ervaren
“Met een succeservaring, challenge-based, krijg je brandstof om van klein naar groter te gaan.”
Docent Energietransitie,
ROC van Amsterdam
Inzicht 3:
Ontwerp flexibel onderwijs dat kan meebewegen
Inzicht 5:
Bouw voort op
wat er al is – samen
Waterstof gaat pas leven
als studenten het kunnen doen,
voelen en ervaren, niet alleen begrijpen.
Een belangrijke randvoorwaarde
Waterstofonderwijs vraagt om meer dan ambitie. Docenten bouwen hieraan in tijden van bezuinigingen en volle roosters. De leergemeenschap liet zien: de motivatie is er — de ruimte niet altijd.
“Het probleem is niet interesse, maar tijd en middelen.”
Docent Toegepaste
elektrische energietechniek,
Hogeschool van Amsterdam
Daarom deze oproep aan financiers, subsidieprogramma’s en bedrijven: investeer niet alleen in onderzoek en technologie, maar ook in onderwijsontwikkeling en docententijd. Zonder die investering komt waterstof-onderwijs niet duurzaam
van de grond.
Inzicht 2:
Begin klein,
maar doe écht
“Die flexibiliteit zit in heel veel opleidingen niet. En dat maakt het voor samenwerken met de buitenwereld heel lastig.”
Onderwijsontwikkelaar, Vonk
Wachten op tijd, geld of perfect beleid werkt verlammend.
Kleine, concrete stappen creëren beweging en geloofwaardigheid.
“Op mbo-niveau moet het vooral doen zijn. Ruiken. Maken. Begrijpen door praktijkopdrachten.”
Docent Motorvoertuigentechniek,
ROC van Amsterdam
“Die samenwerking van al die verschillende dingen in die waterstofketen, die verbinding zoeken en die netwerken creëren. Dat bewustzijn van je positie in de keten is voor H2LEARN echt heel belangrijk.”
Docent Techniek, Vonk
“Je moet vooral klein beginnen en niet gaan zitten wachten tot het geld of de tijd er is. We gaan gewoon iets doen, al is het maar klein.”
Onderwijsontwikkelaar, Vonk